Petrodollar

De Goud standaard onder het Bretton Woods monetaire systeem werd begin jaren 70 afgeschaft. Dit zorgde ervoor dat voor valuta niet meer een vooraf bepaalde hoeveelheid fysiek goud aanwezig moest zijn. Omdat een valuta nergens meer aan gekoppeld was, was de enige waarde de valuta zelf. De waarde werd bepaald aan de hand van de mogelijkheid om daadwerkelijk nog iets met valuta te kunnen kopen. De waarde werd bepaald door het vertrouwen in een bepaalde valuta.

De VS had altijd al een machtige positie op het wereldtoneel maar deze positie verslechterde gedurende de Vietnam oorlog. De oorlog kostte nou eenmaal veel geld en dat moest gecreëerd worden door kwantitatieve versoepeling. Dit zorgde voor stijgende prijzen en inflatie en uiteindelijk een daling van de waarde van de Dollar. Het importeren van goederen werd daardoor duurder en dat was niet gunstig voor de VS.

Toen bedacht de VS iets slims.

Om de waarde van de dollar te versterken sloot de VS in 1973 een overeenkomst met Saoedi Arabië. Saoedi Arabië maakte onderdeel uit van de De Organisatie van olie-exporterende landen (of OPEC) en was het land met de grootste hoeveelheid olie ter wereld.

Een heleboel landen kochten olie bij Saoedi Arabië en betaalden daarvoor normaal gesproken in hun lokale valuta. De overeenkomst tussen de VS en Saoedi Arabië verplichtte Saoedi Arabië nu evenwel om enkel olie aan het buitenland te leveren tegen betaling van Amerikaanse Dollars. In ruil daarvoor zou de VS zorgen voor bescherming.

Alle landen die onderdeel uitmaakten OPEC volgden het voorbeeld van Saoedi Arabië en accepteerden vanaf dat moment voor levering van olie aan de rest van de wereld enkel nog betaling in Dollars.

De Petrodollar was geboren.

Het is belangrijk de OPEC landen te noemen. Dit betroffen destijds Iran, Irak, Koeweit, Venezuela,Qatar, Indonesie, Libie, Verengide Arabische Emiraten, Algerije, Nigeria, Ecuador en Gabon. Deze landen voorzagen voor een groot gedeelte de wereld van haar olie behoeften.

De VS werd hierdoor nog machtiger

De rest van de wereld – de landen die niet zelf in hun olie konden voorzien – hadden de verplichting om de OPEC landen voor olie in Dollars te betalen. Deze Petrodollars moest zij ergens vandaan halen.

De voornaamste mogelijkheid om aan Dollars te komen was door verkoop van goederen aan de VS zoals technologieën en wapens in ruil voor Dollars. Dit zorgde ervoor dat de VS voor ging lopen op de rest van de wereld en nog machtiger werd.

De dollars die zij de verkopende landen betaalde, die werden vaak gewoon eenvoudig door de VS gecreëerd en via deze landen weer doorgesluisd naar de OPEC landen. Deze OPEC landen stalde hun petrodollars vaak weer bij Amerikaanse banken, die het dan weer uitleenden aan derden tegen aantrekkelijke rente. Goed voor de OPEC landen, goed voor de VS.

OPEC-landen afhankelijk van de dollar.

Als de waarde van de Dollar daalt, dan daalt ook de omzet van de OPEC-landen. Omdat een groot deel van de wereld afhankelijk was van olie leveringen van de OPEC-landen, hielden deze landen een hoeveelheid reserve Dollars aan. De Dollar kreeg daardoor in de wereld de status van reserve valuta. In veel landen wereldwijd wordt daarom nu in dollars gehandeld. Soms kan je er zelfs niet eens aan ontsnappen.

In een land als Laos kan bijvoorbeeld enkel een visum verkregen worden door betaling met Amerikaanse Dollars.

De VS houdt haar macht in stand

Feitelijk heeft de VS hiermee in navolging op het monetaire systeem onder Bretton Woods wederom een systeem gecreëerd dat valuta koppelt aan de Dollar. Hiermee weet zij haar wereldwijde macht in stand te houden. De Dollars moeten immers van de VS gekregen worden in ruil voor de verkoop van goederen en technologieën.

Maar wat nou als één OPEC-land besluit om naast Dollars ook betaling in andere valuta te accepteren? En wat als dit een domino effect tot gevolg zal hebben?

We zien het al gebeuren. Oordeel zelf.

Inmiddels leveren we 2019 en kunnen we een aantal belangrijke gebeurtenissen aan onze geschiedenis toevoegen.

In 2003 viel de VS Irak binnen. De VS had meerdere motieven gevonden waaronder de aanwezigheid van massavernietigingswapens. De wapens zijn nooit gevonden. Saddam Hussein van Irak kondigde daarentegen in 2001 al aan dat zij betaling van haar olie in Euros zou gaan accepteren. Na de invasie verandere de VS dit weer onmiddellijk.

In 2017 legt de VS Venezuela economische sancties op. De president van Venezuela (Maduro) zou een dictator zijn. In 2019 riep de VS publiekelijk op tot het omvergooien van de Venezolaanse regering. In 2019 volgen er verschillende verschillende grote storingen in het electriciteitsnet waardoor de onrust (en daarmee de kans op omverwerping van de overheid) toenam. Eerder in 2017 kondigde Venezuela aan dat zij niet langer betaling voor haar olie in Dollars zou accepteren.

In 2018 trok de VS zich terug uit het atoomakkoord met Iran en legt zij wederom sancties op. Dit had het doel Iran af te sluiten van de rest van de wereld. Landen die olie inkochten bij Iran reskeerde hoge boetes. Dat er daadwerkelijk een schending van het akkoord plaatsvond is nog niet aangetoond. Eerder in 2018 kondigde Iran aan dat zij betaling voor haar olie in Euro’s zou gaan accepteren.

Dit zijn slechts een aantal voorbeelden. Het is duidelijk dat hier sprake is van een patroon. Het buitenlandse beleid van de VS is kosten-wat-kost haar positie op het wereldtoneel beschermen. Het systeem werkt immers enkel als de Dollar haar status als belangrijkste reserve valuta behoudt.

Stort de waarde van de Dollar in, dan treft dat de VS en iedereen die op een manier in de VS of haar Dollars heeft geinvesteerd. Dus particulieren, wereldwijde overheden, bedrijven en banken en hun eigenaren. Deze partijen hebben er belang bij dat het systeem in stand blijft.

De vraag is hoe lang het huidige systeem nog in stand zal blijven.

Dat is moeilijk te voorspellen. Wel is duidelijk dat verschillende landen zoals Rusland en China de Petrodollar het liefst zien verdwijnen. Er wordt ook al langzaam gehandeld in olie in ruil voor betaling in een valuta anders dan de Dollar. Er wordt gesproken over de invoering van een betalingssysteem anders dan SWIFT en Rusland is haar goud reserves sterk aan het vergroten.

Dat zie je bijvoorbeeld hier.

Velen zeggen dat het een kwestie van tijd is voordat de Dollar in elkaar klapt.

Is er een alternatief?

Daar zijn de meningen ook weer over verdeeld. De Euro zal het gezien de problemen in Europa vermoedelijk geen goed alternatief zijn. Het Internationaal Monetaire Fonds suggereerde voor invoering van haar wereldvaluta (Special Drawing Rights of SDR) als reserve valuta maar zover zijn we ook nog niet.

En wellicht blijft de huidige situatie wel in stand zolang er geen goed alternatief is. Wellicht goed nu voor de stabiliteit op de markt. In ieder geval minder goed op de lange termijn. De klap zal dan alleen maar harder worden als het Dollar systeem eenmaal instort. Voordat je al je eieren in één maandje legt is het goed dit te beseffen.